Polskie dworki to jeden z najbardziej znanych swojskich typów mieszkalnych budowli architektonicznych związanych z polskimi tradycjami. Pojawił się w Polsce już w XV wieku wraz z przekształceniem polskiego rycerstwa w średniowieczu w stan szlachecki. Architektura i wnętrza w dworkach zmieniały się przez wieki. Do dziś wiele osób decyduje się na stworzenie oryginalnej, dworkowej aranżacji wnętrza. Spójrzmy, jak przedstawia się historia polskiego dworku i jaki kominek warto wybrać.
Dworek polski jako typ architektoniczny trwał w rodzimej architekturze niemal cztery wieki. Była to głównie siedziba średniozamożnego i zamożnego ziemiaństwa oraz szlachty.
Krótka historia polskiego dworku – architektura
Polskie dworki jeszcze w średniowieczu składały się na zespół budowli mieszkalnych i gospodarczych. Wraz nastaniem epoki renesansu ich układ zaczął się zmieniać – dążono w stronę scalenia kompleksu. Pod koniec renesansu, wraz z rozpoczęciem epoki baroku, można mówić o wykształceniu się parterowego budynku dworu polskiego. Miał on dość skromne opracowanie architektoniczne, a także elewacyjne. Służył przede wszystkim jako budowla wygodna i utylitarna. Najczęściej polski barokowy dworek dzielił się na trzy trakty, posiadał sień na osi. Wtedy też wyodrębniły się te najbardziej charakterystyczne dla dworków polskich elementy architektoniczny. Były to czterospadowe dachy, wówczas kryte gontem, na osiach elewacji pojawiały się ganki oraz alkierze, które miały wyróżniać naroża obiektu. Koniec XVIII wieku przyniósł nieco zmian. Klasycystyczna architektura odcisnęła piętno na polskim dworku. Szczególnie zaś widoczne były inspiracje stylów pałacowych. Pozbyto się bocznych alkierzyków, ale w zamian ustawiono pośrodku ryzality poprzedzone jakże charakterystycznym portykiem kolumnowym z trójkątnym szczytem w typie tympanonu lub attyką. To już ten typ dworku, który zapisał się w polskiej świadomości narodowej. Taki dworek polski znamy między innymi z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Te ganki dotyczyły jednak zamożniejszych warstw. Biedniejsi ziemianie budowali drewniane ganki od frontu. Ten typ architektoniczny dworku polskiego przetrwał do II połowy XIX wieku.
Wnętrza w polskim dworku
Wnętrza w polskim dworku zmieniały się wraz z rozwojem architektury i sztuki. Okres średniowiecza i renesansu to czas skromnego umeblowania, na które składały się sprzęty podstawowe: ławy, krzesła, stoły, zydle, a także kominki. Im bogatszy był właściciel dworku, tym bardziej widoczne było to w jego wnętrzu mieszkalnym. W wielu bogatych dworach widywało się imitacje mebli gdańskich, niderlandzkich, a także skrzynie malowane. Od XVII wieku spotykamy w polskich dworku obrazy religijne i patriotyczne, a także rodzinne. Na ścianach zawisła broń, kobierce, zegary. Rokoko i klasycyzm przyniosły zmianę umeblowania na modłę francuską, w XIX wieku także na angielską. Nie były to jednak wnętrza pełne przepychu, lecz raczej skromne, użytkowe. Z czasem okazywało się, że panował w polskim dworu swoisty eklektyzm stylowy: sprzęty i elementy wystroju wnętrz często pochodziły z innych wieków. W większości wypadków stanowiły one pamiątki po rodzinie i przodkach, a zatem w bardzo osobisty sposób kultywowały narodową tradycję.
Dworek polski – kolebka tradycji
W czasach, gdy Polski nie było na mapie Europy, przez 123 lata dworek polski nabierał znaczenia symbolicznego. Z mieszkania ziemiaństwa polski dworek przeistoczył się kolebkę polskiej tradycji narodowej, która usiłowała przetrwać, pozbawiona własnego terytorium, na którym mogłaby się swobodnie rozwijać. Dziś mieszkanie w polskim dworku znajduje wielu amatorów. Są to rozwiązania proste, użytkowe, skromne, tradycyjne, posiadające duszę.
Jaki kominek wybrać do pomieszczenia w polskim dworku?
Centrum w polskim dworku stanowił tzw. pokój dzienny. Tu zapraszano gości, tu też na obiedzie i w święta spotykała się rodzina. To oczywiście odpowiednik salonu. Właśnie tam, poza sypialniami, znajdowały się kominki z marmuru. Wisiały nad nimi portrety rodzinne lub obrazy przedstawiające bohaterów narodowych i patriotyczne sceny. Na gzymsach marmurowych kominków stały pamiątki rodzinne i narodowe, przekazywane niekiedy z pokolenia na pokolenie. Zapytajmy jednak: jaki kominek wybrać do salonu w polskim dworku? Pamiętajmy, że to, jaki styl kominka wybierzemy, zależy od stylu aranżacji wnętrza, w którym będzie się on znajdował. Dlatego, przy wyborze stylu marmurowego portalu, należy przede wszystkim określić charakter salonu czy innego pomieszczenia, w którym zamieści się kominek. Dziś mieszkanie w dworku polskim to wyróżnienie. Koneserom tworzącym taką przestrzeń Marmuro® poleca barokowe i rokokowe kominki francuskie, pięknie zdobione charakterystyczną dla tego okresu ornamentyką, lub nieco bardziej surowe kominki tradycyjne w typie angielskim, których szlachetność i prostota podkreślą bliskość z tradycją polskich dworków.
Źródło grafiki: http://www.lubelskie.pl/